Είπαν για το Ελληνικό Έπος


Αποσπάσματα κειμένων και δηλώσεων ξένων, για την Ελλάδα του 1940-44






Για την ηρωική στάση των Ελλήνων κατά την Ιταλική και αργότερα και τη Γερμανική επίθεση και εισβολή, όπως και καθ' όλη τη διάρκεια της ξένης κατοχής της χώρας μας, πολλοί ξένοι -και όχι μόνον εκ των συμμάχων μας- εξεφράσθησαν με ιδιαίτερα κολακευτικά σχόλια.
Πέραν αυτών, σύμμαχοι και εχθροί αναγνώρισαν την αποφασιστική συμβολή της Ελλάδος στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Καταγράφουμε παρακάτω ορισμένα αποσπάσματα τέτοιων μηνυμάτων και διαλόγων, που συγκεντρώθηκαν από διάφορες πηγές, χωρίς βέβαια επ' ουδενί να ισχυριζόμεθα ότι ο κατάλογος αυτός είναι πλήρης.








   Ο Winston Churchill, με την εκδήλωση της Ιταλικής επιθέσεως, απέστειλε το ακόλουθο τηλεγράφημα στην Ελληνική κυβέρνηση:
"Η Ιταλία εύρε τας απειλάς του εκφοβισμού ανωφελείς έναντι του ηρέμου θάρρους σας. Κατέφυγεν επομένως εις απρόκλητον επίθεσιν εναντίον της πατρίδος σας, αναζητούσα εις αστηρίκτους κατηγορίας δικαιολογίαν της αισχράς της επιθέσεως. Ο τρόπος με τον οποίον ο Ελληνικός λαός, υπό την αξίαν εμπιστοσύνης ηγεσίαν σας, αντιμετώπισε τους κινδύνους και τας προκλήσεις των τελευταίων μηνών, κατέκτησε τον θαυμασμόν του Βρετανικού λαού διά την Ελλάδα. Αι αρεταί αυταί θα ενισχύσουν τον Ελληνικόν λαόν και κατά την παρούσαν στιγμήν της δοκιμασίας. Θα σας παράσχωμεν την δυνατήν βοήθειαν μαχόμενοι εναντίον κοινού εχθρού και θα μοιρασθώμεν την κοινήν νίκην". Και όταν πια ο Ελληνικός Στρατός έγραφε το Έπος της Πίνδου, είπε το περίφημο (εφημ. "Manchester Guardian", 19 Απρ. 1941):
"Του λοιπού δεν θα λέγεται ότι οι Έλληνες πολεμούν ως ήρωες, αλλά ότι οι ήρωες πολεμούν ως Έλληνες".
Ακόμα, «Η λέξη ηρωϊσμός, φοβάμαι ότι δεν αποδίδει το ελάχιστο εκείνων των πράξεων αυτοθυσίας των Ελλήνων, που ήταν καθοριστικός παράγων της νικηφόρου εκβάσεως του κοινού αγώνα των εθνών, κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, δια την ανθρωπίνην ελευθερίαν και αξιοπρέπειαν». (Από ομιλία του στο Αγγλικό Κοινοβούλιο στις 24 Απριλίου 1945).

   "...Και όταν θα γραφή η ιστορία του Πολέμου τούτου, θα αποδειχθή ότι ο αξιοθαύμαστος αγών της Ελλάδος υπήρξε μια από τας καμπάς του Πολέμου".
Λόγος Βασιλέως της Αγγλίας, Γεωργίου του ΣΤ', κατά Μάϊον 1944.

   Ο Sir Anthony Eden Υπουργός Πολέμου και Εξωτερικών της Βρετανίας 1940-1945 και μετέπειτα Πρωθυπουργός της Βρετανίας 1955-1957:
"Αν το αποτυχόν χάρις εις την νικηφόρον αντίστασιν της Ελλάδος μεσογειακόν σχέδιον του Hitler επετύγχανεν, η επίθεσις της Γερμανίας εναντίον της Ρωσίας θα είχεν όλως διάφορα αποτελέσματα. Οι ήρωες που έχουν βάψει με το αίμα των την ιεράν γην της Βορείου Ηπείρου, οι μαχηταί της Πίνδου και οι άλλοι, θα είναι οδηγοί μαζύ με τους Μαραθωνομάχους, θα φωτίζουν ανά τους αιώνας την οικουμένην".

"Ασχέτως προς ό,τι θα πουν οι ιστορικοί του μέλλοντος, εκείνο το οποίον μπορούμε να πούμε εμείς τώρα, είναι ότι η Ελλάς έδωσε αλησμόνητο μάθημα στον Μουσολίνι, ότι αυτή υπήρξε η αφορμή της επανάστασης στην Γιουγκοσλαβία, ότι αυτή εκράτησε τους Γερμανούς στο ηπειρωτικό έδαφος και στην Κρήτη για έξι βδομάδες, ότι αυτή ανέτρεψε την χρονολογική σειρά όλων των σχεδίων του Γερμανικού Επιτελείου και έτσι έφερε γενική μεταβολή στην όλη πορεία του πολέμου και ενικήσαμε".
(Από λόγο του στο Βρετανικό Κοινοβούλιο, στις 24 Σεπτεμβρίου 1942).

"Να είστε βέβαιοι ότι θα φανώμεν πιστοί εις τας υποχρεώσεις μας".
(Απάντησις, του τότε ¶γγλου υπουργού Εξωτερικών ¶ντονι Ίντεν στο Πρωτοχρονιάτικο διάγγελμα του Βασιλέως της Ελλάδος Γεωργίου Β', Ιανουάριος 1944)

   Ο Σερ Χάρολντ Αλεξάντερ, Βρετανός Στρατάρχης κατά τον Β' Παγκ. Πόλεμο:
"Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι η Ελλάς ανέτρεψε το σύνολο των σχεδίων της Γερμανίας εξαναγκάσασα αυτήν να αναβάλει για έξι εβδομάδες την επίθεση κατά της Ρωσίας Διερωτώμεθα ποια θα ήταν η θέση της Σοβιετικής Ενώσεως χωρίς την Ελλάδα".
(Από την ομιλία του στο Βρετανικό Κοινοβούλιο, στις 28 Οκτωβρίου 1941)

   Ο Βρετανός υπουργός εμπορίου F. Noel Baker (Οκτώβριος 1942):
"Αν η Ελλάς ενέδιδε εις το τελεσίγραφον του Mussolini, ουδείς θα εδικαιούτο να την μεμφθεί... Ο ¶ξων θα εκυριάρχει εις την Μεσόγειο... Η Συρία, το Ιράκ, η Περσία, η Κύπρος, θα κατελαμβάνοντο από τον ¶ξονα. Η Τουρκία θα εκυκλώνετο. Αι πετρελαιοπηγαί της Εγγύς Ανατολής θα ήσαν εις την διάθεσήν του. Η οπίσθια θύρα του Καυκάσου θα ανοιγόταν δι' αυτόν... Χάρις εις την ελληνικήν αντίστασιν, μας εδόθη ο καιρός να αποκρούσωμεν και να συντρίψωμεν την ιταλικήν στρατιάν, η οποία εκινήθη από της Λιβύης κατά της Αιγύπτου, να εκκαθαρίσωμεν την Ερυθράν Θάλασσα από τα εχθρικά πλοία, να μεταφέρωμεν την αμερικανικήν βοήθεια προς την Εγγύς Ανατολήν και να εξουδετερώσωμεν έτσι την εχθρικήν απειλήν εναντίον της... Αν το Στάλινγκραντ και ο Καύκασος κρατούν σήμερον, τούτο δεν είναι άσχετον προς την ελληνικήν αντίστασιν, της οποίας επωφελούμεθα, μετά την πάροδον δύο ολοκλήρων ετών. Ο κόσμος πραγματικώς δεν δικαιούται να λησμονήσει τα ελληνικά κατορθώματα κατά την ιστορικήν εκείνην στιγμήν".

   Ο Σαρλ ντε Γκολ, Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας 1958-1969, Αρχηγός της Γαλλικής αντίστασης κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο:
"Ο Αγών της Ελλάδος και τα κατορθώματά της δημιουργούν, δι αυτήν, δικαιώματα αναμφισβήτητα".
(Στις 28 Οκτωβρίου 1942).
"Αδυνατώ να δώσω το δέον εύρος της ευγνωμοσύνης που αισθάνομαι για την ηρωική αντίσταση του Λαού και των Ηγετών της Ελλάδος".
(Από ομιλία του στο Γαλλικό Κοινοβούλιο μετά την λήξη του Β' Παγκοσμίου πολέμου).

   Ο Μορίς Σουμάν, Υπουργός των εξωτερικών της Γαλλίας, 1969-1973, Μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας 1974.
"Η Ελλάδα είναι το σύμβολο της μαρτυρικής, υποδουλωμένης, ματωμένης, αλλά ζωντανής Ευρώπης...
Ποτέ μια ήττα δεν υπήρξε τόσο τιμητική για κείνους που την υπέστησαν".

(Από μήνυμά του που απηύθυνε από το BBC του Λονδίνου στους υποδουλωμένους λαούς της Ευρώπης στις 28 Απριλίου 1941, ημέρα που τα στρατεύματα του Χίτλερ βρίσκονταν ήδη στην Αθήνα, ύστερα από πόλεμο 6 μηνών κατά του Μουσολίνι και έξι εβδομάδων κατά του Χίτλερ).

   Ο Στρατάρχης Ian Smuts, Πρωθυπουργός της Ν. Αφρικής, χαρακτήρισε την 28η Οκτωβρίου 1940 ως "ημέρα που άλλαξε τον ρου της Ιστορίας".
Και προσέθεσε: "Πραγματικώς εγεννήθη μία νέα Ελλάς, όπως την ωνειρεύθησαν οι ποιηταί".

   Ο Franklin Roosevelt γράφει στον Έλληνα πρέσβη στην Washington (28 Οκτωβρίου 1942):
"Σημαντικώτερον ακόμη από την αρχικήν υπερήφανον απόκρουσιν της εχθρικής προκλήσεως είναι το γεγονός, ότι η Ελλάς εξηκολούθησε να μάχεται με κάθε μέσον το οποίον ημπορούσε να διαθέση. Όταν η ηπειρωτική Ελλάς κατελήφθη από την εχθρικήν υπεροπλίαν, η αντίστασις εξηκολούθησεν από τας νήσους. Και όταν αι νήσοι έπεσαν, η αντίστασις εξηκολούθησεν από την Αφρικήν, από τας θαλάσσας, από οιονδήποτε μέρος εις το οποίον θα ημπορούσαν να κτυπηθούν οι επιδρομείς. Εις εκείνους που προτιμούν να επιτύχουν έναν συμβιβασμόν, να ακολουθήσουν πολιτικήν συνεννοήσεως ή κατευνασμού, να υπολογίσουν τας ζημίας και τα έξοδα της αντιστάσεως, ημπορώ να τονίσω ότι η Ελλάς εδημιούργησεν το παράδειγμα, το οποίον ο καθείς από ημάς οφείλει να ακολουθήση, μέχρις ότου οι άρπαγες της ελευθερίας αχθούν τελικώς εις την δικαίαν εξόντωσίν των".

   Ο Στάλιν, Αρχηγός της Σοβιετικής Ενώσεως από 1924 έως 1953:
"Λυπάμαι διότι γηράσκω και δεν θα ζήσω επί μακρόν δια να ευγνωμονώ τον Ελληνικόν Λαόν, του οποίου η αντίστασις έκρινε τον 2ον Παγκόσμιο Πόλεμον".
(Από ομιλία του που μετέδωσε ο ραδιοφωνικός σταθμός Μόσχας την 31 Ιανουαρίου 1943 μετά την νίκη του Στάλινγκραντ και την συνθηκολόγηση του στρατάρχου Paulus).

   Ο Γκεόργκι Ζούκοφ, Στρατάρχης του Σοβιετικού Στρατού, από τους νικητές του Β' Παγκ. Πολέμου:
"Εάν ο Ρωσικός λαός κατόρθωσε να ανορθώσει αντίσταση μπροστά στις πόρτες της Μόσχας, να συγκρατήσει και να ανατρέψει τον Γερμανικό χείμαρρο, το οφείλει στον Ελληνικό λαό, που καθυστέρησε τις Γερμανικές μεραρχίες όλον τον καιρό, που θα μπορούσαν να μας γονατίσουν. Η γιγαντομαχία της Κρήτης υπήρξε το κορύφωμα της Ελληνικής Προσφοράς".
(Απόσπασμα από τα απομνημονεύματά του για τον Β ' Παγκόσμιο πόλεμο).

   Για να συμπληρώσει ο Ρώσος συγγραφέας από τον Ρ/Σ της Μόσχας, Ηλίας Έρεμπουρκ, την 25η Μαρτίου:
"Η Ευρώπη οφείλει πολλά στην Ελλάδα. Τέτοια χρέη δεν λησμονούνται".

   Ο κρατικός ραδιοσταθμός της Μόσχας, σ' ένα χαιρετιστήριο μήνυμά του, στις 27 Απριλίου 1942 προς τους Έλληνες, αναγνώρισε την καθοριστική συμβολή της Ελλάδος στην καθυστέρηση και τελική αποτυχία της Γερμανικής επιθέσεως εναντίον της ΕΣΣΔ (επιχείρηση "Barbarossa"), και έλεγε μεταξύ άλλων και τα εξής:
"Επολεμήσατε άοπλοι εναντίον πανόπλων και ενικήσατε. Μικροί εναντίον μεγάλων και επικρατήσατε. Δεν ήτο δυνατόν να γίνει άλλως, διότι είσθε Έλληνες. Εκερδίσαμεν χρόνον διά να αμυνθώμεν. Ως Ρώσοι και ως άνθρωποι σας ευγνωμονούμεν".

   Ο Adolf Hitler ήταν αντίθετος με την ιταλική επίθεση, καθώς δεν ήθελε να ανοίξει Βαλκανικό μέτωπο, τη στιγμή που προετοίμαζε την εκστρατεία κατά της ΕΣΣΔ. Αλλά και διότι η επίθεση της Ιταλίας κατά της Ελλάδος, απρόκλητη και βάρβαρη επίθεση του ¶ξονα κατά ενός μικρού κράτους, και η ηρωική αντίσταση της τελευταίας, απετέλεσαν ισχυρά όπλα στα χέρια του Roosevelt, προκειμένου να κερδίσει την επανεκλογή του και να προωθήσει την κατά του ¶ξονος πολιτική του.
Ο Ναύαρχος φον Κανάρης αναφέρει στα απομνημονεύματά του, ότι σε σύσκεψη στο Μπερχτεσγκάντεν την 1η Φεβρουαρίου 1941, προκειμένου να συζητηθούν οι εξελίξεις μετά το θάνατο του Μεταξά, και ενώ είχε ήδη αποφασιστεί η Γερμανική επίθεση, ακούστηκε ο Hitler να μονολογεί:
"Εάν επιτεθώ, θα μου πουν ότι κτυπώ πισώπλατα έναν ηρωικό λαό. Εάν δεν επιτεθώ, προδίδω έναν φίλο και σύμμαχο (Mussolini)".
Διέπραξε όμως την ατιμία αυτή, και τελικά οι φόβοι του επιβεβαιώθηκαν.

Εν τούτοις, σε δύο επιστολές του ο Αδόλφος Χίτλερ προς τον Μουσολίνι, τον Νοέμβριο του 1940, γράφει:
"... Αι ψυχολογικαί συνέπειαι είναι δυσάρεστοι, καθόσον η Ελληνική κατάστασις βαρύνει πολύ και δυσμενώς επί διπλωματικών προπαρασκευών, αίτινες ευρίσκονται εν πλήρη εξελίξει... Η Βουλγαρία, η Ρωσσία, η Γιουγκοσλαβία και αυτή η Γαλλία ενισχύθηκαν αισθητώς εις ό, τι αφορά το ότι η τελευταία λέξις του πολέμου αυτού δεν ελέχθη ακόμη. Και αι στρατιωτικαί συνέπειαι είναι λίαν σοβαραί" (20 Νοεμβρίου 1940).
και
"Δεν τολμώ να σκεφθώ τας συνεπείας των γεγονότων της Ελλάδος" (22 Νοεμβρίου 1940)

Η ηρωική μάλιστα Ελληνική αντίσταση στα Οχυρά της Γραμμής Μεταξά τον έκανε να αναγνωρίσει σε λόγο του στο Ράιχσταγκ (4 Μαΐου 1941):
"Ενώπιον της Ιστορίας είμαι υποχρεωμένος να αναγνωρίσω ότι, από τους μέχρι τώρα αντιπάλους μας, ο Έλληνας στρατιώτης πολέμησε με εξαιρετική γενναιότητα και δεν παραδόθηκε παρά όταν κάθε αντίστασή του ήταν αδύνατη. Ως εκ τούτου, αποφάσισα να μην κρατηθεί κανένας Έλληνας στρατιώτης αιχμάλωτος και οι αξιωματικοί να διατηρήσουν τα προσωπικά όπλα τους".

Σε άλλη, απόρρητος επιστολή του Χίτλερ προς τον Μουσολίνι, της 17ης Δεκεμβρίου 1943, γράφει:
"...Η επίθεσις κατά του Γιβραλτάρ απέτυχεν, εξ αιτίας της αποτυχίας της κατά της Ελλάδος εκστρατείας της Ιταλίας, διότι ο Φράνκο εδέχθη έντονον επίδρασιν εκ της αποτυχίας ταύτης. Εις την αποτυχίαν του Ιταλικού Στρατού εν Αλβανία οφείλεται κυρίως η άρνησις του Φράνκο να ταχθεί, αποφασιστικώς, παρά το πλευρόν του ¶ξονα"

Όταν δε όλα θα έχουν κριθεί, θα ομολογήσει στην "Πολιτική Διαθήκη", την οποία υπαγόρευσε στον Borman, το Φεβρουάριο του 1945 στο Βερολίνο:
"Η κακή τροπή του πολέμου για τον ¶ξονα άρχισε από την περιττή και ανόητη επίθεση της Ιταλίας κατά της Ελλάδος, η οποία έδωσε την ευκαιρία στην Αγγλία να θέσει και πάλι τον πόδα της επί της Ευρώπης, στον Churchill να θριαμβολογήσει ότι η Αγγλία έχει και πάλι συμμάχους στον αγώνα της κατά του ¶ξονος, και στους εχθρούς του Ράιχ να αναθαρρήσουν".

Απόσπασμα ανάλυσης που έκανε σε πολεμικό συμβούλιο δυο μήνες πριν από την αυτοκτονία του:
"...Χωρίς τις δυσκολίες που δημιούργησαν οι Ιταλοί με την ηλίθια εκστρατεία τους κατά της Ελλάδος, θα είχα κτυπήσει τους Ρώσους μερικές εβδομάδες νωρίτερα... από τις 15 Μαΐου 1941. Το δράμα για μένα ήταν ότι δεν μπορούσα να επιτεθώ τότε και για να πετύχω το αποφασιστικό πλήγμα, έπρεπε να μη κτυπήσω αργότερα".


   H Leni Riefenstahl στην αυτοβιογραφία της αναφέρει ότι ο Hitler της είπε σε συνάντησή τους στις 30 Μαρτίου 1944:
"Αν οι Ιταλοί δεν είχαν επιτεθεί εις την Ελλάδα και δεν εχρειάζοντο την βοήθειά μας, ο πόλεμος θα είχε πάρει διαφορετική τροπή. Θα είχαμε προλάβει να κατακτήσουμε το Λένινγκραντ και την Μόσχα, πριν φθάσει το Ρωσικό ψύχος".

   Γράφει ο Joseph Goebbels στο ημερολόγιό του, στις 8 Απρ. 1941, δύο ημέρες μετά την γερμανική επίθεση, εντυπωσιασμένος και αυτός από την μαχητικότητα των Ελλήνων:
"Προχωρούμε αργά στην Ελλάδα... Οι Έλληνες είναι γενναίοι μαχηταί... Τα καταληφθέντα χαρακώματα είναι γεμάτα πτώματα... Και αυτός ο Φύρερ θαυμάζει ιδιαιτέρως το θάρρος των Ελλήνων. Ίσως υπάρχει ακόμη ένα ίχνος της παλαιάς ελληνικής καταγωγής σ' αυτούς".

   Ο Τόμας Μαν, Διαπρεπής Γερμανός συγγραφεύς, Βραβείο Νόμπελ 1929.
Τον Απρίλιο του 1941, όταν οι χιτλερικοί επετέθησαν κατά της Ελλάδος, έστειλε από την Ζυρίχη, όπου ήτο αυτοεξόριστος, στους Γερμανούς στρατιώτες του μετώπου, το ακόλουθο μήνυμα:
"Το στήθος σας θα φουσκώνει από υπερηφάνεια !
Ποια υπερηφάνεια; Απέναντι σε έξι ή επτά άνδρες από εσάς, στέκεται όρθιος ένας Έλληνας. Αυτός ο Ένας τολμάει να υπερασπίσει το στενό της Ελευθερίας, τις σύγχρονες ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ. Κι αν τύχει το Σύμβολο της ανθρωπότητας, που είναι οι Θερμοπύλες, να ξαναγίνει πράξη στον ίδιον αυτόν τόπο, και πάλι οι Έλληνες θα είναι οι Νικητές".

Π. Ενεπεκίδης: «ΙΣΤΟΡΙΑ», τ. 328, ΣΕΛ. 113.

   Αλλά και όλοι οι ανώτεροι Γερμανοί αξιωματούχοι που κατέθεσαν στη δίκη της Νυρεμβέργης, είτε ως κατηγορούμενοι είτε ως μάρτυρες (Keitel, Jodl, von Rundstedt, von List κ.ά.), ομολόγησαν ως βασική αιτία της αποτυχίας της επιχείρησης "Barbarossa", την Βαλκανική εκστρατεία.
Ο στρατάρχης Keitel, Αρχηγός του Επιτελείου της Βέρμαχτ κατά τον Β' Παγκόσμιον Πόλεμο, (κατεδικάσθη εις θάνατον), συγκεκριμένα κατέθεσε:
"Η απροσδόκητη και ισχυρή αντίσταση των Ελλήνων εβράδυνε την επίθεση κατά της Ρωσίας για περισσότερο από δύο μήνες. Αν δεν υπήρχε η καθυστέρηση αυτή, η εξέλιξη του πολέμου θα ήταν διαφορετική, τόσο εις το Ανατολικό μέτωπο όσο και εις τον πόλεμο γενικά, και άλλοι σήμερα θα ήσαν εις την θέση του κατηγορουμένου".

   Θα γράψει το περιοδικό TIME (January 6, 1941, "1940 Man of the Year: Winston Churchill"):
"Benito Mussolini, thinking conquest was easy, proved the year's greatest flop. [...] Among other Europeans who had made their mark in 1940, one was short, squat General John Metaxas, Premier of the Greeks, who had made a monkey of Benito Mussolini".

   Αλλά και οι Ιαπωνικές εφημερίδες (Δεκέμβριος 1940):
"Η χώρα μας, εις την οποίαν ιδιαιτέρως τιμάται η ανδρεία, παρακολουθεί με θαυμασμόν τον αγώνα των Ελλήνων εις την Αλβανίαν, ο οποίος μας συγκινεί τόσον ώστε, παραμερίζοντες προς στιγμήν παν άλλο αίσθημα, αναφωνούμεν "Ζήτω η Ελλάς".


  
Για τη μάχη της Κρήτης


Οι συμμαχικές δυνάμεις που έλαβαν μέρος στη μάχη της Κρήτης ήσαν
30-32000 στρατιώτες και 1500 Αξιωματικοί, ¶γγλοι, Αυστραλοί και Νεοζηλανδοί.
Επίσης 11500 Έλληνες νεοσύλλεκτοι και σύσσωμος ο ηρωικός Κρητικός λαός.
4000 αλεξιπτωτιστές και πάνω από 170 αεροπλάνα ήσαν οι Γερμανικές απώλειες.

   Ο Winston Churchill γράφει στα απομνημονεύματά του:
"Στην Κρήτη ο Goering κέρδισε μια Πύρρειο νίκη, διότι με τις δυνάμεις που σπατάλησε εκεί θα μπορούσε εύκολα να κατακτήσει την Κύπρο, τη Συρία, το Ιράκ και ίσως ακόμη και την Περσία... Διέπραξε την ανοησία να αφήσει να του ξεφύγουν αυτές οι μεγάλες ευκαιρίες, με το να θυσιάσει τις αναντικατάστατες αυτές δυνάμεις σε έναν θανάσιμο αγώνα που διεξαγόταν συχνά σώμα με σώμα".

   Η καθυστέρηση των Γερμανών στην Κρήτη επέτρεψε στον ¶γγλο στρατάρχη Weyvell να οργανώσει την άμυνα της Αιγύπτου. Ο ίδιος ανέφερε στην κυβέρνησή του:
"Οι απώλεις των Γερμανών στην Κρήτη έσωσαν την γενική κατάσταση στη Μεσόγειο, διότι καταστράφηκε μέγα μέρος από τα αεραγήματα του εχθρού και τεράστιος αριθμός αεροπλάνων".
Ο ίδιος αλλού λέγει:
"Προθύμως αναγνωρίζουμε ότι οι Έλληνες σύμμαχοί μας είναι οι πρώτοι που με τις υπέροχες νίκες τους εις την Βόρειο Ήπειρο άνοιξαν τον δρόμο και κατάφεραν πλήγματα κατά της φασιστικής Ιταλίας. Οι επιτυχίες δεν είχαν μόνο τοπική σημασία, αλλά επηρέασαν την όλη εξέλιξη του πολέμου. Η άμυνα της Κρήτης έσωσε την Κύπρο, την Συρία, το Ιράκ και ίσως το Τομπρούκ".

   Ακόμη και ο ίδιος ο Hitler παραδέχθηκε:
" Η Κρήτη απέδειξε ότι οι μεγάλες μέρες των αλεξιπτωτιστών τελείωσαν".